Język polski jest w pewnych kwestiach bardzo wyrozumiały. Mamy jedno uniwersalne słowo „robić”. Robimy zakupy, robimy obiad, robimy błędy i robimy pranie. Dla nas to naturalne.
Schody zaczynają się, gdy chcemy to powiedzieć po angielsku. Tam „robić” rozbija się na dwa najpopularniejsze czasowniki: MAKE oraz DO. Użycie ich zamiennie to jeden z najczęstszych błędów, jakie popełniają Polacy (i nie tylko!).
Zastanawiasz się, dlaczego mówimy make a mistake, ale do homework? W tym artykule wyjaśnimy tę różnicę raz na zawsze, w prosty i logiczny sposób.
Złota zasada – jak odróżnić Make od Do?
Zanim przejdziemy do wyjątków, warto zapamiętać generalną regułę, która sprawdza się w 90% przypadków. Różnica polega na efekcie końcowym.
Kiedy używamy DO?
Słowa DO używamy, gdy skupiamy się na samym działaniu, procesie lub wykonywaniu obowiązku. Najczęściej nie powstaje z tego żaden fizyczny nowy obiekt.
- Chodzi o rutynowe czynności, pracę i zadania.
- Często używamy go, gdy czynność jest oczywista lub ogólna.
Kiedy używamy MAKE?
Słowa MAKE używamy, gdy w wyniku naszego działania coś powstaje. Chodzi o kreację, stwarzanie czegoś nowego – może to być przedmiot, plan, a nawet dźwięk czy uczucie.
- Jeśli na koniec masz coś, czego nie było wcześniej (np. ciasto, decyzję, bałagan) – prawdopodobnie użyjesz make.
DO – Praca, obowiązki i ogólniki
Przyjrzyjmy się konkretnym kategoriom, w których króluje czasownik do.
1. Praca i szkoła (Work & Education)
Wszelkie zadania, które musimy wykonać, zazwyczaj łączą się z do.
- Do homework – odrabiać pracę domową.
- Do a job – wykonywać pracę.
- Do business – robić interesy.
- Do an exercise – robić ćwiczenie.
2. Prace domowe (Housework)
Niestety, sprzątanie to nie kreacja artystyczna, to powtarzalny obowiązek. Dlatego mówimy:
- Do the dishes – zmywać naczynia.
- Do the laundry – robić pranie.
- Do the shopping – robić zakupy.
- Do the ironing – prasować.
3. Czynności nieokreślone
Gdy nie mówimy konkretnie, co robimy, używamy do ze słowami takimi jak something, nothing, anything.
- I have nothing to do. (Nie mam nic do roboty).
- Just do it! (Po prostu to zrób!).
MAKE – Tworzenie, jedzenie i emocje
Tutaj dzieje się magia – powstaje coś nowego. Zobacz, w jakich sytuacjach użyjesz make.
1. Jedzenie i picie (Food & Drink)
To najprostsza kategoria. Skoro łączysz składniki i powstaje posiłek – używasz make.
- Make a cake – zrobić ciasto (upiec je).
- Make dinner – zrobić obiad (ugotować go).
- Make a cup of tea – zrobić filiżankę herbaty.
2. Plany i decyzje
W sferze umysłowej też „tworzymy” nowe koncepcje.
- Make a decision – podjąć decyzję (zrobić decyzję).
- Make a plan – stworzyć plan.
- Make a choice – dokonać wyboru.
- Make an appointment – umówić się na wizytę.
3. Komunikacja i dźwięki
Gdy wydajemy z siebie dźwięk lub wypowiadamy słowa, używamy make.
- Make a noise – hałasować.
- Make a speech – wygłosić przemówienie.
- Make a phone call – wykonać telefon.
- Make a comment – skomentować.
4. Relacje i emocje
- Make friends – zawierać przyjaźnie (tworzyć relacje).
- Make someone happy – uszczęśliwić kogoś (sprawić, że jest szczęśliwy).
- Make love – kochać się.
Wyjątki, na które trzeba uważać!
Jak to w angielskim bywa, są wyrażenia, które wymykają się logice. Oto najpopularniejsze z nich, które po prostu trzeba „wkuć”:
- Make the bed (ścielić łóżko) — Chociaż to obowiązek domowy, używamy make. Możesz to skojarzyć z tym, że „tworzysz” porządek na pościeli.
- Make money (zarabiać pieniądze) – Mimo że to praca, to jednak „tworzysz” zysk.
- Do a favour (wyświadczyć przysługę) – Tutaj zawsze używamy do. Can you do me a favour?
- Do your hair / Do your nails (robić fryzurę / paznokcie) – To proces pielęgnacji, więc do.
Tabela – ściąga w pigułce
| Kategoria | Czasownik | Przykłady |
| Praca i zadania | DO | homework, business, a good job |
| Domowe obowiązki | DO | dishes, laundry, ironing |
| Ogólne działanie | DO | something, anything, well, badly |
| Pielęgnacja ciała | DO | hair, nails, makeup |
| Tworzenie fizyczne | MAKE | dinner, coffee, a sandwich, a fire |
| Plany i myśli | MAKE | a plan, a mistake, a decision, a list |
| Mówienie/Dźwięk | MAKE | a call, a joke, a noise, an excuse |
| Pieniądze | MAKE | money, a profit, a living |
Podsumowanie
Rozróżnienie Make vs Do na początku może wydawać się trudne, ale z czasem wejdzie Ci w krew. Pamiętaj: jeśli „wytwarzasz” coś nowego – wybierz Make. Jeśli po prostu wykonujesz czynność – wybierz Do.
Najlepszym sposobem na naukę jest… mówienie! Teoria to jedno, ale praktyka w rozmowie pozwoli Ci przestać się zastanawiać nad każdym słowem.
Chcesz przećwiczyć te różnice w praktyce? Umów się na lekcję próbną w Rozgadani i zobacz, że gramatyka wcale nie musi być straszna, gdy masz kogoś, kto wytłumaczy Ci ją z uśmiechem!
